افزایش ظرفیت حافظه در هنگام مطالعه
نویسنده: مریم شیخزاده
بسیاری از ما با درس خواندن و مطالعه کردن مشکلی نداشتهایم و میتوانیم چند ساعت مداوم مطالعه کنیم. حتی بر روی مطلبی که میخوانیم متمرکز هستیم اما بعد از مدتی مطالب از یادمان میرود. در این شرایط اطلاعات به حافظهی بلند مدت ما نمیرسد و تلاشهایمان بیهوده خواهد بود.
در این نوشتار به تعریف حافظه، انواع آن و راهکارهایی که موجب افزایش ظرفیت حافظه در هنگام مطالعه میشود، خواهیم پرداخت.
- تقویت حافظه
از حافظهی کوتاه مدت تا حافظهی بلند مدت
حافظه، توانایی به یاد آوردن و شناسایی چیزهایی است که در گذشته یاد گرفته یا تجربه کردهایم. برای اینکه حافظهمان خوب و مناسب فعالیت کند، باید بتوانیم عوامل منفی که کارایی حافظه را کاهش میدهند حذف کنیم. علاوه بر آن میبایست نکاتی که باعث تقویت عملکرد فعالیتهای ذهنیمان میشود را بدانیم و انجام دهیم.
حافظهی انسان از جهت مدت نگهداری و ذخیرهی اطلاعات به دو نوع تقسیم میشود. حافظهی کوتاه مدت و حافظهی بلند مدت.
حافظهی کوتاه مدت بخشی از حافظه است که مسئول نگهداری و ذخیرهی اطلاعاتی است که تا ۳۰ ثانیهی پیش رخ داده است. در حالی که حافظهی بلند مدت شامل اطلاعات مختلفی است که در زمانهای دور و نزدیک (از چند دقیقه گذشته تا ده سال پیش) نگهداری و ذخیره شده است. پژوهشهای مختلف نشان داده که هر چقدر با دقت و تمرکز بیشتری فعالیتی را انجام دهیم، امکان اینکه آن اطلاعات به حافظهی بلند مدتمان راه پیدا کند بیشتر است.
- فعالیت ذهنی حافظه
فعالیت ذهنی حافظه
درونی کردن، اندوزش و بازیابی، سه فعالیت ذهنی مربوط به حافظه است که با شناخت هر کدام از آنها میتوانیم مطالب را بیشتر و بهتر در حافظهمان ذخیره کنیم.
- درونی کردن
اولین قدم برای به یاد سپردن اطلاعات، درونی کردن یا به رمز در آوردن آنهاست. برای اینکه بتوانید اطلاعات گوناگون را درونی کنیم لازم است که حتما نسبت به آنها دقت و توجه کافی را داشته باشیم. اگر بر مطلبی که میخواهیم یاد بگیریم تمرکز نداشته باشیم، هرگز آن مطلب در حافظهمان ذخیره نخواهد شد.
برای درونی کردن اطلاعات میتوانیم از «تجسم و تصویرسازیهای ذهنی» و همینطور «استفاده از چند حس برای یادگیری» استفاده کنیم. تصویرسازی ذهنی مثل تجسم صفحهای خاص از کتاب است که باعث میشود تا مطالب آن صفحه را بهتر به یاد بیاوریم. برای استفاده از چند حس نیز فعالیتهایی مانند بلند خواندن مطالب درسی یا نوشتن از روی آنها موجب میشود تا حس شنوایی و بینایی به طور همزمان متوجه یک مطلب شود. به این طریق مطالب خواندهشده، آسانتر در حافظه ذخیره میشود.
- اطلاعات درهم
- اندوزش
یکی دیگر از فعالیتهای ذهنی مربوط به حافظه اندوزش یا بایگانی کردن اطلاعات است. مهمترین ویژگی حافظهی کوتاه مدت، گنجایش محدودش برای ذخیره و نگهداری اطلاعات بوده است. بنابراین بهتر است عواملی که در اندوختن و بایگانی اطلاعات در ذهن ما تاثیر مثبتی داشته را بشناسیم.
اگر آخر شبها مطالبی که در طول روز خواندهایم را خیلی سریع مرور کنیم، مطالب بیشتر در حافظهی ما میماند و آنها را بهتر به یاد میآوریم.
بعضی از اتفاقات تاثیر زیادی بر ذهن فرد میگذارد. به طوری که همیشه در یاد او میماند. مانند رد شدن در درسی که برای امتحانش بسیار تلاش کردهایم. بنابراین هر چقدر شدت عمل یک اتفاق یا فرایند بیشتر باشد، در خاطر فرد ماندگارتر میشود.
- بازیابی اطلاعات
- بازیابی
بازیابی اطلاعات، فراخواندن یافتهها و مطالب ذخیرهشدهی پیشین از انبار حافظه است. برای بازیابی اطلاعات لازم است تا ذهن موضوعات گوناگونی را بررسی کند. این عمل گاه چنان سریع اتفاق میوفتد که متوجهاش نمیشویم.
برای فراخوندن مطالب مورد نظرتان بهتر است آنها را مرتب و سازماندهی کنیم. زیرا اطلاعاتی منظم و طبقهبندیشده بسیار سادهتر از اطلاعات درهم و بدون نظم به یاد آورده میشوند.
میتوانید میان مطلبی که در حال یادگیری آن هستید و دانستههای قبلیمان ارتباط برقرار کنیم. در این صورت با یادآوری مطلبی که از پیش میدانستیم، مطالب جدید نیز به سادگی به یادمان میآید.
- تقویت حافظه
جمعبندی
در انتها اگر میخواهید مطالبی که خواندهاید را از حافظهی کوتاه مدت به حافظهی بلند مدت انتقال دهید بهتر است نکات زیر را رعایت کنید.
- به درسها و مطالبی که در حال یادگیری آنها هستید، دقت و توجه کنید.
- مطالبی که شبیه یکدیگر هستند را در زمانهای مختلف یاد بگیرید.
- بین اطلاعاتتان ارتباط برقرار کنید.
- برای اینکه مطالب به حافظهی بلند مدتتان راه پیدا کند، به ذهنتان فرصت دهید.
- اطلاعاتتان را به رمز در آورید.
- مطالب را سازماندهی کنید. هر چقدر مطالب منظمتر آموخته شده باشند، بهتر به یادتان خواهند آمد.
